آسیب‌شناسی‌ی جهانِ سوم و تاثیرِ آن بر هنر

برای‌ِ نقدِ گفتمانِ احمد شاملو در جهان سوم (اینترلیت، ۱٣۶٧)ا

 

 

شرایط خاصی پیش روی ماست، پیش پای ماست، رو در روی ماست، روزمره‌ی ماست. با بحران‌هایی دست به گریبان‌ایم که برایمان می‌سازند، اما این موقعیت، این بحران، زاییده‌ی چیست، دست نشانده‌ی کیست؟ برای ما، با کشوری که داریم، با زبانی که از آنِ ماست، موقعیت ِ «جهان ِ سوم»، موقعیت ناآشنایی نیست. در شهریورماه ۱٣۶٧ احمد شاملو در اجلاس اینترلیت ٢ تحت عنوان «جهان سوم، جهان ما» که در آلمان برگزار می‌شد، شرکت کرده و سخن‌رانی‌اش را زیر عنوان «من درد مشترکم مرا فریاد کن» ایراد می‌کند. بازخوانی‌ی این سخن‌رانی فرصتی است تا شرایط ِ پیش رویمان را مرور کنیم. این شرایط که به بحران‌های کاذب دامن زده، باید شناخته شود، بررسی شود، و روزی از ریخت بیافتد. این سخنان شاملو ما را به سمت ِ یک موقعیتِ تازه حرکت می‌دهد: آسیب شناسی‌ی جهان و تاثیر آن بر روی هنر. امروز هنرِ ما از جهان سوم رنج می‌برد، از جهان سومی بودن‌اش، در جهان سوم و با جهان سوم ماندن‌اش، یعنی در جهان سوم تحلیل رفتن‌اش. این جمله‌ی کلیدی در سخن‌رانی‌ی شاملو توجه‌مان را جلب می‌کند:

 

در نظام موجود جهان فرهنگ انسانی اعتلا نمی‌یابد

‌     

امروز هجده سال از این حرف گذشته و شرایط به مرتب بغرنج‌تر، حادتر و دهشتناک‌تر شده. وقتِ آن رسیده که از این سیستم، از این سامانه‌ی نابسامان بیرون برویم. برای بیرون رفتن از کجا آغاز کنیم؟ از آسیب‌شناسی شروع کنیم. آسیب‌های این جهان را فهرست خواهیم کرد، و وقتی که فهرست شد؟ آن وقت را با این بحث باز می‌گذاریم، این بحثی است که باید ما را به خود مشغول کند، بحثی که اگر امروز ما را به خود مشغول نکند، فردا  هستی‌‌مان را اشغال خواهد کرد.ا

 

زبان. زبان ِ بسته، زبان ِ ناخوانده شده، زبان ِ نادیده گرفته شده، زبان ِ مادری، نامادری، بی‌زبانی، کم زبانی، زبان ِ شکسته، در خود شکسته، درهم شکسته. زبانِ نامکالمه، زبانِ ناانتقال، زبانِ بن و زبان ِ بست و زبان ِ بن بست. باری، زبانِ دیگر، عبور از تک زبانی، رفتن به زبان ِ دیگر برای گفتن ِ حرف‌های گفتنی، حرف‌های ناگفته‌ی زبانِ ما برای زبانِ دیگر، برای زبان‌های دیگر. حمید محوی پچواکی از سخن‌رانی‌ی شاملو را به زبان فرانسه مهیا کرده که هم‌زمان با متنِ فارسی‌ منتشر می‌کنیم.ا

 

 

نام ِ ژورنالی‌ست که به کوشش حمید محوی منتشر‎Journal de l'Art et du Combat‌

می‌شود. این ژورنال در مجله‌ی منتشر شده، منتشر خواهد شد. مقالاتی که این ژورنال منتشر می‌کند به بحثِ ما، بحثِ امروز ما، یعنی آسیب‌شناسی‌ی جهان ِ سوم و تاثیرِ آن بر روی هنر پهلو می‌زند. نویسنده در مقالات‌اش از منظرهای مختلف هنرِ ایران  (سینما، تئاتر، ادبیات و...) را مورد ِ مطالعه قرار داده که در صورتِ خوانده شدن، دنبال شدن، و ترجمه شدن می‌تواند سهم بزرگی در پیش‌برد بحث داشته باشد.ا

 

خواننده‌گانِ مجله‌ی شعر می‌توانند این ژورنال را درین نشانی مطالعه کنند:ی

http://artcombat.poetrymag.info

 

مجله‌ی شعر از تمامِ شاعران، نویسنده‌گان، منتقدان، و خواننده‌گان‌اش دعوت می‌کند تا در این بحث فعالانه شرکت کنند. این بحث را با شما پی خواهیم گرفت.

 

 

متن سخن‌رانی‌ی احمد شاملو به فارسی

متن سخن‌رانی‌ی احمد شاملو به فرانسه (ترجمه: حمید محوی)