انــدیشـــــه

 

 

 

 

 

 

 

 

 

درون آینه

امین قضایی

 

 

توده ها وقتی به خانه جدید می روند با خود کتاب مقدس و آینه همراه می برند. اگر شیطان و جنی در آن خانه باشد ، با دیدن نام خدا ترسیده و از طریق آینه فرار می کند. در  خرافه دیگری لی لیت شرور از طریق آینه به جلد دختران می رود و آنها را روسپی می کند. آینه جایی است که میل حضور پیدا می کند.

اگر در سوژه اودیپی به توده ها یاد داده می شود که در برابر میل و غرایز خود قرار گیرند در نارسیسیسم به توده ها یاد داده می شود که آنها چیزی جز میل خود نیستند. بیایید برای لحظه ای هم که شده  مکانیزم آینه شیطانی و  نوشتار الهی  ؛ حضور  ازلی میل  در ناخوداگاه  وغیاب  ابدی میل در سطح اگاهی را در طاقچه توده ها بررسی کنیم.

 آینه  نمایانگر سوژه نارسیسی از  توده هاست  و  در مقابل نوشتار الهی سوژه اودیپی را به توده ها عرضه می کند.  نوشتار ازپیش نوشته شده  همان تقدیر توده هاست چیزی همانند تقدیر پدرکشی اودیپ .  آینه ، سوژه ی نارسیسی توده ها در جهان نارکوکاپیتالیسم امروزی است. چه چیز توده ها را در جامعه طبقاتی به حرکت در خواهد آورد : سرکوب میل  و ارزش مصرف توده ها یا  تبدیل کردن توده ها به ماشین های میل و ارزش مصرف؟ این را می توان گسست موجود در سوبژکتیویته جامعه طبقاتی دانست  : از اودیپ به نارسیس . از انسانی که به کنترل غرایز و بدن خود می پردازد تا انسانی که در مورد سکس و میل خود حرافی می کند. از انسان شکافته شده ای که ارزش مصرف و میل خود  را  تحت عنوان هوای نفس  سرکوب می کند تا انسان  خموده ای که در عیاشی  نمایش میل و ارزش مصرف فرو رفته است .  این را می توان کلید حل معمای پست مدرنیسم هم دانست . یا شاید عمیقتر : آشکارگی فروپاشی جامعه طبقاتی در نهیلیسم فن اورانه خود. همسانی غریب دیالکتیک ارباب و بنده در  مصرف کننده ای که همزمان برده و  شاه  است .  اما آیا این تنها یک واژگونی کینه توزانه نیست ؟

توده ها عبور و مرور ناگهانی و پنهانی میل را در درون خود با نوشتار الهی و قانون سوپر اگو یا زمزمه همیشگی وجدان کنترل می کنند. توده ها برای شیطان تاکسی می گیرند اما در عین  حال در سر چهار راه ِ طاقچه، پلیس همیشه بیدار ِ  نوشتار الهی از ورود شیطان به خانه جلوگیری می کند. کتاب ، آینه را کنترل می کند. کتاب و آینه اولین اثاثیه ای هستند که وارد یک خانه بخت می شوند و معمولا در سفره عقد هم کنار یکدیگر قرار می گیرند. میل و قانون . این یعنی ازدواج .

 سوژه اودیپی توده ها همواره محکوم ِ عمیق ترین لایه های میلی است که با ترس و وحشت  درآمیخته است.   شیطان نماد همسانی میل و وحشت است  : همسانی نفرت ومیل  ، چیزی مانند زنای با محارم  . ترس  سنتی توده ها را از میل خود تنها در یک جمله می توان خلاصه نمود : ترس از همزاد. آنکه درون  آینه در انتظار توست. وقتی تو خود را همزمان از دو زاویه نگاه می کنی دیگر  امکان هیچ پنهان کاری وجود ندارد.  جامعه طبقاتی میل بندگان را در مقابل خودشان قرار می دهد تا از آن بگریزند. 

در جامعه طبقاتی تحت  سیطره رسانه ها جایی که خدایان تلویزه می شوند ,  توده ها به آینه ی رسانه ها بازمی گردند و همزاد خود را درون آن جستجو می کنند. در کلیشه ای ترین روایت ها .در کوچکترین درخشش ستاره ها.  در بت های رسانه ای تا با تمامی انها همذات ( همزاد ) پنداری شود. اینجا هیچ ترسی از همزاد وجود ندارد. توده ها از میل خود سخن می گویند. توده ها در فروشگاه ها به دنبال ارزش مصرف خود می گردند. رژیم های غذایی بهترین مصرف را توصیه می کند. خوردن اولین گناه محسوب نمی شود بلکه یک فرآیند علمی و تنظیم زیبایی بدن است. ضیافت این بار با یک عیاشی تمام عیار آغاز می شود. در این ضیافت پست مدرن عیاشی با ریخته شدن خون یک بنده در نزد پادشاه آغاز نمی شود. این یک عیاشی تمام عیار است . جایی که توده ها به سبب بخشیده شدن  ارزش مصرف خود جشن می گیرند. تمامی مرزهای  نیروهای بازدارنده سنتی شکسته می شوند.اما آیا توده ها واقعا به ارزش مصرف خود رسیده اند؟

 

در واقع این یک نابودی ارزش مصرف است. گرچه هیچ پنهان کاری ارزش مصرف وجود ندارد اما نمایش میل و ارزش مصرف جای واقعی میل و ارزش مصرف را می گیرد. توده ها  نمایش مصرف خدایان را مصرف می کنند. اگرچه میل از سلطه قانون رها می شود. اگرچه میل  درباره خود سخن می گوید اما او به نمایش خود مبدل می شود. گرچه درهای کارخانه شکلات سازی به روی چارلی فقیر بازمی شود اما این  گشایش  سعادتمندانه چیزی نیست  جز نمایش پوچ با حضور کوتوله هایی  که به عشق مصرف انچه هرگز نداشته اند در بندگی خود عیاشی می کنند. کارخانه شکلات سازی در نهایت امر یک جهان درون آینه یا یک جهان درون تلویزیون  است.جایی که شما می توانید دستتان را به درون تلویزیون ببرید و شکلات را بیرون بیاورید. توده ها به جهان میل همزاد خود وارد می شوند . توده ها به درون آینه ای که همواره در کنار طاقچه با کتاب از ان محافظت می شده پا می گذارند. نمایش مصرف به جای خود مصرف به توده ها داده می شود. این یک واژگونی کینه توزانه است.فیلم "چارلی و کارخانه شکلات سازی  " کاملا راست می گوید کارخانه ای که ارزش مصرف توده ها را برای کار قربانی می کرد اینک به نمایشگاه خود مصرف مبدل شده است.

 بار دیگر سرکوب ارزش مصرف و میل توده ها این بار با شیفته کردن توده ها به نمایش آن. خدایان از مصرف لذت می برند و توده ها از نمایش مصرف  خدایان .  نمایشی که توسط فن اوری بی اندازه جذاب می شود. فن اوری  که بیشتر در خدمت نمایش مصرف قرار می گیرد تا در خدمت تحقق مصرف ومیل توده ها . این نتیجه نهیلیسم فن آورانه طبقه برتر است. شاید پرسش همیشه برجاست ؟ توده ها برای چه چیزی می جنگند ؟ برای چه چیز قربانی می شوند؟ برای چه چیز میل خود را سرکوب می کنند؟ برای چه چیز جان می کنند ؟ و اینک این پرسش ها اینگونه مطرح می شوند ؟ توده ها برای کدام میل خود عیاشی می کنند؟ چرا از نمایش مصرف خدایان لذت می برند ؟ mtv  زندگی مجلل خوانندگان پاپ را به توده  ها نشان می دهد ؟ چرا باید این برنامه تلویزیونی جذاب باشد ؟ هیچ پاسخ معقولی برای هیچکدام این پرسشها وجود ندارد . تحقق ارزش مصرف توده ها در جامعه طبقاتی امکان ناپذیر است. سکس و شهوتی که همواره به مثابه منبع اسرار و راز توده ها بازسازی می شد اینک به عنوان یک نمایش بی پایان ، خریداری  و مصرف می شود. شما حتما این داستان احمقانه را شنیده اید که  زلیخا  اندام خود را در اتاق آینه به  یوسف نشان می دهد تا او نتواند روی برگرداند. گیر کردن در یک اتاق آینه و تکثیر ابژه میل : این آرزوی اسرار آمیز توده ها بود . امروز فن آوری نهیلیستی بورژوازی این اتاق آینه را برای ما فراهم اورده است. هیچ  فایده ای ندارد که روی برگردانید . شما اغوا می شوید اما این بار  بدون حضور  و تحقق واقعی میل تان.